30 Nisan 2012 Pazartesi

Hayat Bir Rüyadır – Calderon de la Barca

Calderon de la Barca (1600-1681) İspanyol edebiyatında Altın Çağ’ın en önemli yazar ve şairlerinden biri olarak kabul edilir. Ölümüyle Altın Çağ sona erer. 2011 yılında İş Bankası Kültür Yayınları tarafından Başar Sabuncu’nun çevirisiyle yayımlanan Hayat Bir Rüyadır (La vida es sueño) yazarın en bilinen oyunlarından biridir. Yaşamın bir düşten ibaret olduğundan aşka, kaderden özgür iradeye, iktidarın kullanılmasından, insan doğasına pek çok tema bir arada… Gelelim konusuna… Polonya Kralı Basilio, yıldız haritasında, doğacak olan çocuğunun kötülüğü ve uğursuzluğu beraberinde getireceğini görür. Krallığının, çocuğun zalim yönetimiyle bölünüp parçalanacağından korkar. Eşinin çocuğu doğururken ölmesini bir işaret olarak kabul eden kral, çocuğunun ölü doğduğunu duyurup onu bir kuleye kapatır. Segismundo adını verdiği oğlunu yaşlı bir soyludan başkası görmez. Çocuk bu kişi tarafından yarım yamalak bir eğitimle, adeta bir hayvan gibi yetiştirilir ve dünyayı, insanları tanımadan genç bir adam oluverir. Bu arada kral yaşlanmış ve geçmişte almış olduğu kararın doğruluğu konusunda şüpheye düşmüştür. Gökyüzünün işaretlerini yanlış yorumlamış olma ihtimali kendisini düşündürmektedir.  Böylece yeni bir karara varır. Oğlu Segismundo’yu tahta geçirecek ancak kendisine oğlu olduğunu söylemeyecektir. Şayet Segismundo aklı başında, adil ve olgun bir hükümdar olursa, yeni kral o olacaktır. Tam tersine, zalim bir hükümdar gibi hareket ederse, tekrardan kuleye kapatılıp zincire vurulacaktır. Segismundo tam da babasının korktuğu biçimde zalim bir hükümdar gibi davranır. Özgür iradesi ile iyilik ve adaleti seçmeyip, kötü eğilimlerine uyar. “Nasıl yetiştirildiysem, öyle davranıyorum der” zulmünü sorgulayanlara. Eeee, çok da haksız değildir. Korktuğu başına gelen kral, Segimundo’yu yeniden zincire vurdurtur. Uykusundan uyanan Segismundo kendisini yeniden kulede bulunca, yaşamış olduklarının ve hükümdarlığının bir rüyadan ibaret olduğunu sanır. Kendi kendine şunları söyler:

“……Hayat dediğin nedir?
Gelip geçici bir yanılsama,
bir gölge oyunu, bir düzmece;
en yüce sayılanın hiç değeri yok.
Çünkü bir rüyadır hayat,
Ve rüya da rüyadır sadece.”

Ancak olayların akışı bir kez daha değişir. Segismundo beklenmedik bir biçimde yeniden Polonya prensi oluverir. Kral kaderinden kaçamamış, kaygılarından yarattığı canavarın eline düşmüştür. Peki ya Segismundo? Hatalarından ders almış mıdır? Kendisine yapılan haksızlık ve kötülüğe, iyilikle, bilgece karşılık verebilecek midir? Yaşam, kader, irade, iyilik, kötülük, haksızlık, adalet, iktidar ve tabii ki aşk üzerine mükemmel bir oyun.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder