11 Eylül 2013 Çarşamba

Bitmeyen Kavga – John Steinbeck


Germinal’in üstüne ne okunur? Tabii ki bir başka grev romanı. Bu defa Amerika’dan ama… 1936 tarihli Bitmeyen Kavga (In Dubious Battle). İlk okumam. John Steinbeck’le tanışmam Fareler ve İnsanlar’la olmuştu. On ya da on birdi yaşım. Sonra İnci geldi. Sonra ise Sardalye Sokağı ve Tatlı Perşembe. Fareler ve İnsanlar’ı bir yana koyacak olursak – ki en sevdiğim romanlardan biridir – ben John Steinbeck’i en çok Tatlı Perşembe’den hafızamda kalmış bir sahne ile anarım. Eğer yanlış hatırlamıyorsam ya da zaman içerisinde zihnimde devamlı kurgulayıp bu hale getirmediysem, kitapta bir biyolog vardı. Fahişelik yaparak hayatını kazanmaya çalışan ve teneke bir evde inanılmaz bir yoksulluk içinde yaşayan bir kıza çıkma teklif ediyordu. Biyologun kızı gezmeye götürmek üzere elinde bir buket çiçekle, iki dirhem bir çekirdek teneke evin kapısını çalışı benim için unutulmaz bir sahnedir. Muazzam bir Steinbeck inceliğidir.
Gelelim kitaba… 1930’lu yıllar… Roman, ana karakterlerden Jim Nolan’ın Komünist Parti’ye katılmasıyla başlıyor. Babası yaşamı boyunca adaletsizliğe karşı tek başına kahramanca savaşmış ancak yenik düşmüştür. Jim aynı hatayı tekrarlamamaya kararlıdır. Yaşamında ilk kez kendisini huzurlu hissetmektedir. Çünkü artık bir amacı vardır. Sanırım şu sözler Jim’in psikolojisini anlamaya yeter:
“Tam, zammı hak ettim diyecek ustalığa eriştiğinde seni işten atıp yerine başka birini aldıkları oldu mu hiç? Ya sürekli şirkete sadakatten söz edilen, ama sadakatin gammazlık demek olduğu bir işyerinde çalıştın mı? Lanet olsun, benim kaybedecek hiçbir şeyim yok.”
“Sana bir şey söyleyeyim mi, bizim evimizde hep bir kavga vardı, çoğunlukla açlığa karşı. Babam işverenleriyle boğuşurdu. Ben okulda savaşırdım. Ama daima kaybeden taraf olurduk. Sanırım bir zaman sonra hep kaybetmeye mahkûm olduğumuza inanmaya başladık. Babam, tıpkı bir alay köpek tarafından köşeye kıstırılmış kedi gibi çırpınıyordu. Er geç köpeklerden biri canını alacaktı. Bu umutsuzluğu anlayabiliyor musun? İşte ben o umutsuzluk içinde büyüdüm.”
Böylelikle yolu Mac’le kesişir. Yıllardır kavganın içinde olan, grevden greve dolaşan, insan yönetmeyi bilen, pratik zekâlı, iş bilir ancak bir o kadar da duygusal biridir Mac. Tecrübe kazanması için yanına kattığı Jim’le beraber elma bahçelerindeki mevsimlik işçileri örgütleyip grev başlatmak amacıyla Torgas Vadisi’ne giderler. Ve grevi başlatırlar. İnsanoğlunun “bitmeyen kavga”sını Steinbeck’in deyişiyle…
Bitmeyen Kavga müthiş bir roman. Bir kez başladınız mı elinizden bırakamıyorsunuz. Sonunu tahmin etmesine ediyorsunuz ama bir umut, heyecan içinde okumaya devam ediyorsunuz. Her grev, başlangıcıyla, gelişimiyle, verilen mücadele ve sonuçlarıyla kendine özgüdür elbet. Bu da o binlerce kendine özgü grevden birinin hikâyesi işte. Grev ilerledikçe, koşullar daha da çetin bir hal aldıkça, karakterlerin psikolojileri ve davranışları da değişmeye başlıyor. Ne Jim, ne Mac, ne de romanın diğer ana karakterleri – Doktor Burton, London, Lisa – aynı kalıyorlar. Değişim herkes için kaçınılmaz.
Ne kadar da az Steinbeck okumuşum ben meğer! Gazap Üzümleri, Cennet Çayırları, Altın Kupa, Bilinmeyen Bir Tanrıya, Cennetin Doğusu… Tüm bu kitapları daha okumadım ben. Utanıyorum itiraf ederken. Bir yandan da seviniyorum ama. Daha okunacak ne çok iyi kitap var diye J

8 yorum:

  1. Steinbek benim en sevdiğim yazardır (milyonuncu beyanım:)) Bitmeyen Kavga'yı da okuyup şunu yazmıştım http://kitapnot.blogspot.com/2012/03/bitmeyen-kavga.html

    Cennetin Doğusu hayatta en sevdiğim roman; okumalısın!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Senin yazını biliyorum. Steinbeck hayranlığını da... Çok beğenmiştim yazıyı. Cennetin Doğusu'nu merak ettim şimdi :)

      Sil
  2. Ben de sadece Fareler ve İnsanlar'ı okudum. Steinbeck hep okumak isteyip hep ertelediğim bir yazar. Biyolog kahraman ha? Eh bundan hoşlandım :) Ben de biyolog olacağım nasılsa.
    Ben de biraz eğileyim Steinbeck'e.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hayırlı olsun :) Biyoloji'ye mi girdin Cessie? Yoksa niyet mi?

      Sil
    2. Evet biyolojide okuyorum, bu yıl ikinci sınıf olacağım :)
      Böyle çok istiyorum aslında bir biyologla ilgili bir şeyler okuyayım. Bana birazcık ilham kaynağı olsun.

      Sil
    3. Ne güzel :) Tebrikler tekrardan...

      Sil
  3. Son dönemde okuduğunuz kitaplar etkileyici. Dünya edebiyatının en önemli kitaplarından biridir. Beğenmeniz ve kitabın tadına varmanız çok güzel. Güzel yorumlarınızı zevkle izliyorum. Sevgi ve dostlukla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Mesajınız için çok teşekkür ederim Mehmet Bey. Keşke daha çok okuyabilsem. Ben de aynı şekilde sizin yazılarınızı büyük bir merak ve ilgiyle takip ediyorum. Selamlar...

      Sil