26 Kasım 2014 Çarşamba

Görmek – José Saramago


2004 yılında yayımlanan Görmek (Ensaio sobre a lucidez), 1995 tarihli Körlük romanının devamı sayılır bir bakıma. Körlük’te, adı belirsiz bir kentin sakinlerinin aniden körlüğe teslim olmalarını ve sonrasında yaşanan trajik gelişmeleri anlatıyordu Saramago. Bu kez ise, yine neresi olduğunu bilmediğimiz bir ülkenin başkentinde bir seçim sonrası yaşananları anlatmakta. Roman, seçim sandıklarının açılıp da oyların yüzde 83’ünün boş olduğunun ortaya çıkmasıyla başlıyor. Bu, hükümet açısından elbette ki kabul edilemez bir durumdur. Mutlaka bir komplonun sonucudur ve şehir halkı cezalandırılmalıdır. Nitekim hızla olağanüstü hal ilân edilir. Sorumluları bulmaya yönelik girişimler fayda vermez. Acilen bir günâh keçisi bulunmalı ve tüm sorumluluk onun üzerine yıkılmalıdır. Körlük romanını okumuş olanlar bilir. Romanda, körlük salgınından kurtulmayı başaran tek bir kişi vardır. Göz doktorunun karısı… Günâh keçisi olarak işte o kadını seçer hükümet. “Madem ki, geçen seferki felakette bir tek o körlükten kurtulmuş, bu olayda mutlaka onun parmağı vardır” diyerek kadının peşine düşerler. Sonrası romanda saklı…
Körlük’te kurbanların hikâyesini anlatıyordu Saramago. Yetkililer de aynı felaketten muzdariplerdi. Herkes aynı hayatta kalma mücadelesinin bir parçasıydı. Temposu çok yüksek bir romandı. Bu defa durum bir hayli farklı. Yetkililerin boş oy karşısındaki abartılı tavırlarına ve durumu kontrol altına alma çabalarına odaklanmış Saramago. Boş oy kullanan şehir halkı hakkında çok şey söylemiyor. Siyasi figürlerin kendi aralarındaki diyaloglarına yer vermiş bolca. Bu da, romanın temposunu düşürüp yer yer sıkıcı hale getirmiş. Neyse ki, Saramago’nun kendine has mizah yüklü üslubu durumu kurtarmakta. Körlük’te tüm trajediye rağmen umut vardı. İnsana olan inancımızı ayakta tutan karakterler vardı romanda. Bu kez de öyle… Zor koşullarda bile sağduyulu ve vicdanlı davranabilen karakterler yaratmış yine Saramago. Romanın sonunu bir parça karanlık ve belirsiz bulsam da umut var. Bir şehrin yeniden “görmeye” başlayan insanlarının öyküsü ilginizi çekiyorsa, mutlaka okuyun derim bu romanı da.    
 

10 yorum:

  1. En büyük efsanelerimden Saramago'nun tüm romanları benim için çok değerlidir. Körlük ve Görmek çok bilinen ve okunan romanları. Bu kitapta Saramago "Görmek" ismi ile siyasi bir hiciv yapmakta. Görmek, aynı zamanda siyasilerin körlüğüne bir gönderme.
    Başkaldırı, Saramago kitaplarının en önemli unsuru. Yazar, insanlığın duraganlığına isyan eder. İnsan hep arayış içinde olmalı, birey giderek toplumu geleceğe göre dönüştürmeli.
    Bir de kitaplarında hep "umut" vardır. Kalıpların yıkılması insanın önünü açacaktır.
    Saramago beni her zaman konuşturur. Köşenizi fazla işgal etmeyeyim.
    Sevgiler, saygılar.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok rica ederim. Değerli yorumlarınız ve katkılarınıza her zaman ihtiyacımız var. Bu vesileyle, Polonya gezi notlarınızı ve Dostoyevski okumalarınızı büyük bir merakla takip ettiğimi söylemek isterim. Auschwitz'e dair aktardıklarınızdan çok etkilendim. Yazınızın devamını en kısa sürede okuyabilmek dileğiyle selamlar...

      Sil
  2. Demek ki Saramago'yu daha fazla bekletmemeliyim:) Ve fakat lakin okunacak ne çok şey var... :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O konuyu hiç açmayın :) Liste uzadıkça uzuyor...

      Sil
  3. Körlük ve görmek en sevdiğim romanlarıdır ...
    Sevgiler :)

    YanıtlaSil
  4. Bana önerebileceğin sağlam bir şiir kitabı var mıdır?

    YanıtlaSil
  5. Attilâ İlhan'dan Ben Sana Mecburum mesela...

    YanıtlaSil
  6. Görmek romanının ana fikri nedir olabilir sizce

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Açıkçası en son öğrencilik yıllarımda ana fikirler üzerinde düşünüyordum sanırım. Ama bir çeşit uykudan uyanmak sanırım burada. Nahoş bir uyku tabii bu.

      Sil